Page 71 - Demo

2Shtrirja e Perandoris%u00eb Osmane, shek. XVIekzistonin para se t%u00eb b%u00ebheshin vasale t%u00eb shtetit osman. N%u00eb vendet e tjera t%u00eb Ballkanit u zbatua sistemi feudal-ushtarak, duke ruajtur kufijt%u00eb politik%u00eb dhe etnik%u00eb t%u00eb m%u00ebparsh%u00ebm. Tokat serbe u p%u00ebrfshin%u00eb n%u00eb Pashall%u00ebkun e Beogradit, tokat hungareze n%u00eb Pashall%u00ebkun e Budapestit (Budin). Vendet e tjera t%u00eb Ballkanit u p%u00ebrfshin%u00eb n%u00eb ejaletin e Rumelis%u00eb, me sanxhakun si nj%u00ebsi territoriale baz%u00eb.Trash%u00ebgimia osmane n%u00eb jet%u00ebn ekonomike, n%u00eb jet%u00ebn e p%u00ebrditshme, n%u00eb let%u00ebrsi dhe n%u00eb artPas pushtimit t%u00eb k%u00ebtyre vendeve u vu n%u00eb jet%u00eb kolonizimi dhe islamizimi i tyre. U kryen shp%u00ebrngulje masive nga Anadolli n%u00eb Ballkan dhe e kund%u00ebrta. N%u00eb luginat e lumenjve Marica e Vardar dhe n%u00eb brigjet e Detit t%u00eb Zi u vendos%u00ebn n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb kompakte mij%u00ebra turq, duke krijuar k%u00ebshtu fshatra dhe qytete. Ata ruajt%u00ebn vlerat e tyre etnike, kurse n%u00eb vendet ku u vendos%u00ebn me pakic%u00eb, u asimiluan nga popullsia vendase. Me k%u00ebt%u00eb kolonizim lidhet prania e grupeve etnike turke sot n%u00eb Bullgari, n%u00eb Serbi, n%u00eb Kosov%u00eb, n%u00eb Maqedoni etj.N%u00eb k%u00ebt%u00eb periudh%u00eb filloi edhe procesi i islamizimit t%u00eb grupeve t%u00eb ve%u00e7anta t%u00eb popullsis%u00eb. Ai ka t%u00eb b%u00ebj%u00eb me konvertimin e banor%u00ebve t%u00eb krishter%u00eb n%u00eb fen%u00eb islame. Feja islame u p%u00ebrqafua m%u00eb shum%u00eb n%u00eb Bosnj%u00ebHercegovin%u00eb, n%u00eb Shqip%u00ebri, n%u00eb Maqedoni dhe m%u00eb pak n%u00eb vendet e tjera. Arsyet e p%u00ebrqafimit t%u00eb fes%u00eb islame ishin ekonomike dhe politike. Mysliman%u00ebt kishin nj%u00eb jet%u00eb m%u00eb t%u00eb leht%u00eb sesa t%u00eb krishter%u00ebt. Ata nuk paguanin taksa p%u00ebr kok%u00eb dhe g%u00ebzonin disa liri e t%u00eb drejta. Feudal%u00ebve u hapeshin rrug%u00ebt e ngjitjes n%u00eb shkall%u00ebt e administrat%u00ebs osmane. Zejtaria dhe tregtia ishin zanate p%u00ebr mysliman%u00ebt; zejtar%u00ebt e krishter%u00eb, q%u00eb jetonin n%u00eb fshat e donin t%u00eb shp%u00ebrnguleshin n%u00eb qytet, duhej t%u00eb b%u00ebheshin mysliman%u00eb. D%u00ebshmia n%u00eb gjyq e nj%u00eb myslimani barazohej me d%u00ebshmin%u00eb e 16 t%u00eb krishter%u00ebve.Konvertimi n%u00eb fen%u00eb islame u b%u00eb n%u00eb forma t%u00eb ndryshme, si vullnetarizmi nga ata q%u00eb e gjenin veten n%u00eb fen%u00eb islame, t%u00eb tjer%u00ebt p%u00ebr arsyet q%u00eb p%u00ebrmend%u00ebm m%u00eb lart. Familjet jomyslimane n%u00eb disa vjet jepnin si %u201ct%u00eb dhjet%u00ebn e gjakut%u201d nj%u00eb djal%u00eb, i cili sh%u00ebrbente m%u00eb pas si ushtar mysliman.Procesi i islamizimit lidhet edhe me faktor%u00eb politiko-fetar%u00eb. K%u00ebshtu, n%u00eb Bosnj%u00eb-Hercegovin%u00eb dhe n%u00eb rajone t%u00eb tjera t%u00eb Bullgaris%u00eb dhe t%u00eb Shqip%u00ebris%u00eb ishte i p%u00ebrhapur bogomilizmi, nj%u00eb sekt q%u00eb predikonte se njeriu s%u2019ka nevoj%u00eb p%u00ebr nd%u00ebrmjet%u00ebs p%u00ebr t%u2019u lidhur me Zotin. Ai luftohej n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb t%u00eb pam%u00ebshirshme nga kisha. P%u00ebr shkak t%u00eb k%u00ebsaj p%u00ebrndjekjeje, islamizimi perceptohej si nj%u00eb shp%u00ebtimtar nga katolicizmi. N%u00eb tokat shqiptare mungoi nj%u00eb qend%u00ebr fetare q%u00eb mbronte krishterimin, sikurse n%u00eb vendet e tjera, Greqi, Serbi, Bullgari e Rumani.Pushtimi u shoq%u00ebrua me p%u00ebrhapjen e qytet%u00ebrimit osman. Qytetet ballkanike mor%u00ebn nj%u00eb mbules%u00eb fetare islame. Nga larg ngriheshin xhamit%u00eb, pallatet e qeveritar%u00ebve, ura, tyrbe e mauzole. T%u00eb gjitha qytetet i kishin tregjet t%u00eb vendosura n%u00eb rrugica sipas orientimit zejtar. Edhe sot ruhen n%u00eb disa qytete ballkanike tregjet Spanj%u00ebFranc%u00ebLuksemburgBelgjik%u00eb Gjermani Poloni BjellorusiUkrain%u00ebMoldaviRumaniBullgari Serbi BosnjeShqip%u00ebriMaqedoniGreqiTurqiQipro SiriIrakJordaniIzraelEgjiptSudanJemen%u00c7ad EritreLibiNigeriAlgjeriMarok TuniziArabi SauditeIranArmeniAzerbajxhanGjeorgjiRusiDeti i ZiDeti MesdheOqeaniAtlantik Deti KaspikKazakistanLibanMali i ZiKroaci SlloveniAustriItaliZvic%u00ebr HungariRep. %u00c7ekeSllovakiVendet e Ul%u00ebtaPortugaliKufijt%u00eb e Perandoris%u00ebOsmane m%u00eb 1566Fjalorbogomilizmi %u2013 l%u00ebvizje e drejtuar nga sekti me t%u00eb nj%u00ebjtin em%u00ebr. Sekti ishte armik i kishave katolike dhe ortodokse, pasi predikonte se njeriu s%u2019ka nevoj%u00eb p%u00ebr nd%u00ebrmjet%u00ebs p%u00ebr t%u2019u lidhur me Zotin, as p%u00ebr prift dhe as p%u00ebr kish%u00eb.e dhjeta e gjakut %u2013 detyrimi i familjeve t%u00eb krishtera p%u00ebr t%u2019i dh%u00ebn%u00eb shtetit osman djem t%u00eb rinj, t%u00eb cil%u00ebt shnd%u00ebrroheshin n%u00eb ushtar%u00eb ose n%u00ebpun%u00ebs mysliman%u00eb.69